Close
(0) آیتم ها
شما هیچ موردی در سبد خرید خود ندارید
همه دسته ها
    Filters
    انتخاب زبان
    جستجو

    کود دهی و روش های آن

    کود دهی و روش های آن

    کود دهی

    مقدمه:

    به هر نوع ماده معدنی یا آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشد و باعث بالا بردن حاصل خیزی خاک و همچنین با تیمار گیاهی باعث افزایش عملکرد کیفی و کم محصول شود کود اطلاق میشود.در بحث اصلاح و بهسازی انواع خاک های شنی،رسی وسنگلاخی، راهکارهای متعددی را می توان یافت که از جمله ی آنها اصلاح شیمیایی خاک است که با دادن کود و به موازات تهیه ی مکانیکی و فیزیکی خاک صورت می گیرد و باعث برگردانیدن مقادیر مواد مغذی ای است که هر ساله از خاک و با کشت انواع محصولات از خاک خارج می گردد. کود یکی از نهادههای مهم بخش کشاورزی است که از نقش چند جانبهای برخوردار است. استفاده بی موقع کود علاوه بر دور ریختن سرمایه کشاورزان، باعث ایجاد خسارت به شکل کاهش کمی و کیفی محصول و آلودگی آب و خاک نیز خواهد شد.

    هدف:

    کود ها رشد گیاهان را بهبود می بخشند ، باعث بالابردن حاصل خیزیخاک می شود و عملکرد کیفی محصول را افزایش می دهد.

    انواع کود دهی:

    1.شیمیایی

    2.آلی یا ارگانیک

    3.بیولوژیک یا زیستی

    1.کود های شیمیایی:

    در حال حاضر, کودهای شیمیایی (به خصوص کودهای اصطلاحا سیاه و سفید ) در تامین چیزی در حدود 40 تا 60% از منابع غذایی جهان نقش دارند. کودهای شیمیایی شامل یک یا چند منبع غذایی مورد نیاز گیاهان هستند که می توانند به هر سه صورت فازهای جامد مایع و یا گاز وجود داشته باشند. کودشیمیایی می تواند هم به خاک اضافه شود, هم مستقیم به خود گیاه پاشیده شود (برگ های گیاه) ویا آن را در آب حل کرد و به خاک گیاه اضافه کرد. کودشیمیایی به منظور ارتقاء کیفیت خاک, افزایش میزان محصول و یا ارتقاء کیفیت محصول تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد.

    §عناصر پر مصرف (ماکرو) شامل: ازت- فسفر- پتاس – کلسیم – منیزیم

    §عناصر کم مصرف (میکرو) شامل: آهن – روی – منگنز – مس - بر

    به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل اطلاق میشود

    2.کود های ازت:

    ازت به صورت های نیترات ،یون آمونیم و اوره قابل جذب گیاه است. نیترات آمونیم۳۳درصد ازت داشته و هر دو فرم ازت آن قابل جذب گیاه می باشند. چون دارای بار منفی است جذب کلوئیدهای خاک نشده و در معرض شستشو از خاک است. اما چون دارای بار مثبت است جذب کلوئیدهای خاک می گردد. اوره رایج ترین کود ازت در ایران است. اوره از ترکیبات آلی بشمار رفته و به همین فرم قابل جذب گیاه می باشد. از محلول اوره در محلول پاشی برگ گیاهان نیز استفاده میشود. اوره نیترات آمونیم را می توان قبل از کاشت محصول و یا بصورت سرک و بعد از آن که گیاه مقداری رشد نمود به خاک داد. سولفات آمونیم علاوه بر ازت دارای۲۴درصد گوگرد است. هیدرات آمونیم را که از حل شدن آمونیاک در آب بدست می آید قبل از کاشت بوسیله سرنگهای مخصوص در زیر لایه ای از خاک قرار می دهند.نیترات کلسیم و نیترات پتاسیم درصد ازت کمی داشته وکمتر بعنوان منبع کود ازت در خاک مصرف می شوند. این کودها غالباً در محلول های غذائی بعنوان منابع کلسیم یا پتاسیم مورد استفاده قرار می گیرند.رایج ترینانواع آن نیترات آمونیوم،سولفات آلومینیوم و اوره می باشد.

    3.کود های فسفر:

    غالباً درصد فسفر کودهای شیمیائی را بصورت درصد اکسید فسفر ذکر می نمایند. اسید فسفریک که از تجزیه مواد آلی خاک حاصل می شود قابل جذب گیاه است، اما بصورت کود شیمیائی مصرف نمی شود. قسمت اعظم کود فسفره ای که به خاک داده می شود. بوسیله کلسیم در خاک های قلیائی و بوسیله آهن و آلومینیم در خاکهای اسیدی تثبیت می گردد. معمولاً تا کود فسفره ای که به خاک داده می شود در سال اول بصورت قابل جذب گیاه باقی می ماند و بخش کمی نیز طی سالهای آینده قابل جذب گیاه می گردد.میزانهای فوق الذکر با روش کوددهی، بافت و ترکیب خاک ، سوابق مصرف کود فسفره در خاک و مقدار کود فسفری که مصرف می شود بستگی دارد. چون میزان محلول بودن و حرکت کود فسفره در خاک بسیار محدود است می بایستی کودهای فسفره را قبل از کاشت به خاک داد و آنها را مستقیماً در ناحیه توسعه ریشه قرار داد. حداکثر میزان محلول فسفر درpH 6تا۵/۶مشاهده می شود. بنابراین رساندنpHخاک به این حدود می تواند در افزایش محلول بودن و جذب فسفر موثر باشد. تغییرpHخاک در خاکهای اسیدی با اضافه کردن آهک و در خاکهای قلیائی با اضافه کردن گوگرد یا کودهای اسیدی انجام پذیر است. مصرف مقدار زیادی کود حیوانی نیز می تواند در نقصانpHخاک مفید باشد. میزان محلول بودن کودهای فسفره نیز متغیر است.

    4.کود های پتاسیم:

    کمبود پتاسیم بیشتر در خاک های اسیدی و خاک های شنی دیده می شود، اما کمبود آن در سایر خاک ها تحت شرایط آبیاری و برداشت مقدار زیادی محصول (بخصوص یونجه) نیز مشاهده می گردد. اغلب کودهای پتاسیم در آب محلول هستند و نحوه اضافه آنها به خاک نقش زیادی در اثر بخشی کود ندارد کلرورپتاسیم فراوانترین ترکیب پتاسیم در طبیعت است. کلرورپتاسیم دارای مقدار زیادی (۶۰تا۶۲درصد) می باشد با این حال مصرف کلرورپتاسیم در مواردی که به مقدار زیادی پتاسیم نیاز است چندان مطلوب نیست، زیرا احتمال مسمومیت ناشی از فراوانی کلر پیش می آید با این که مقدار کمی کلر برای محصولاتی مانند توتون و پنبه لازم است، اما زیادی کلر در خاک موجب آبدار شدن غده سیب زمینی و نقصان کیفیت توتون می گردد. نیترات پتاسیم دارای۴۴%اکسید پتاسیم است، اما کودی گران قیمت می باشد. سولفات پتاسیم معمولترین کود پتاسیم است که در زراعت مصرف می شود پتاسیم از تجزیه اولیه بقایای گیاهی نیز به خاک اضافه می شود، اما هوموس خاک بعنوان منبع قابل توجه پتاسیم بشمار نمی رود، زیرا پتاسیم بوسیله مواد آلی تثبیت نمی گردد. خاکهائی که مقدار زیادی رس از نوع ورمی کولایت و ایلیت دارند پتاسیم را تثبیت می کنند. پتاسیم واقع در محلول خاک در حال تعادل است و بعنوان ذخیره پتاسیم خاک محسوب می شود در صورتی که شدت تثبیت زیاد است می بایستی پتاسیم را بصورت نواری و قبل از کاشت در خاک قرار داد.

    5.کود های گوگرد:

    کمبود گوگرد در خاک هایی که به شدت در معرض شستشو قرار دارند مشاهده می شود. در این صورت می بایستی گوگرد را بصورت کود به خاک اضافه کرد. مقدار گوگرد کودها را بصورت درصد عنصر گوگرد(s)ذکز می کنند انتخاب نوع کود گوگرد دار بهpHخاک بستگی دارد. در خاک های اسیدی می توان از سولفات کلسیم یا جیپس بعنوان منبع گوگرد استفاده نمود. این ترکیب دارای۱۸درصد گوگرد و۲۲درصد کلسیم است جیپس علاوه بر تامین گوگرد و کلسیم باعث افزایشpHخاک نیز می گردد.از پودر گوگرد نیز می توان بعنوان کود گوگرد استفاده کرد. عنصر گوگرد در اثر فعالیت باکتریهای اکسید کننده بصورت اسید سولفوریک سرانجام سولفاتها در می آید. هر چه ذرات عنصر گوگرد ریزتر و توزیع آن در خاک یکنواخت تر باشد، سرعت اکسیده شدن گوگرد بیشتر خواهد بود. اکسیداسیون عنصر گوگرد موجب اسیدی شدن خاک گشته و به همین دلیل از آن دراصلاح خاکهای قلیائی استفاده می شود. اکسیده شدن گوگرد در حرارت و رطوبت مناسب حدود۳تا۴هفته طول می کشد. بعضی از کودهای گوگرد را (مانندSo2و پلی سولفیدها) در آب آبیاری حل و به خاک اضافه می کنند.

    6.کود های حیوانی:

    به مجموعه ای از مواد بستری، ادرار و مدفوع گاو ، گوسفند ، مرغ یا هر حیوان دیگری است که از محل نگهداری آنها بدست می آید اطلاق می شود. درصد مواد غذایی کود حیوانی و کیفیت فیزیکی آن به عواملی مثل نوع حیوان، کیفیت مواد بستری، میزان پوسیدگی کود، تغذیه دام، میزان سدیم و مقدار بذر علفهای هرز، اسپور بیماریها، لارو و تخم حشرات، شن و خاک دارد.درصد ازت کود گاوی بیشتر از کود گوسفندی و مرغی است. ولی درصد فسفر و پتاسیم کود مرغی از کودهای گاوی و گوسفندی بیشتر است.

    7.کود های گیاهی:

    یکی دیگر از راههای افزایش ماده آلی خاک استفاده از کود سبز در تناوب زراعی می باشد. منظور از کود سبز شخم زدن گیاه در خاک پس از رشد کافی و بدون برداشت محصول است. اثر کود سبز بر خصوصیات فیزیکی خاک همانند کود حیوانی می باشد.ولی کود سبز عملاً مواد غذایی به خاک اضافه نمی کند، بلکه آن چه را که طی رشد خود از خاک جذب کرده و در خود ذخیره نموده است به خاک بر می گرداند اما در صورتی که از گیاهان تیره بقولات بعنوان کود سبز استفاده شود تمام ازت تثبیت شده را به خاک بر می گرداند. از طرف دیگر کود سبز با جذب و ذخیره مواد غذایی در خود از شسته شدن آنها جلوگیری می نماید. گیاه مورد استفاده بعنوان کود سبز می بایستی اثرات فیتوتوکسینی بر رشد محصول بعدی نداشته باشد، فصل رشد کوتاهی داشته، تراکم بوته بالا را تحمل کند و رشد سبزینه ای زیادی داشته باشد تا علاوه بر این که مقدار زیادی ماده آلی به خاک اضافه می کند، پوشش کامل خاک را تامین نماید. پوشش کامل خاک برای جلوگیری از فرسایش خاک و بازداری رشد علفهای هرز ضرورت دارد. بنابراین اهداف کود سبز را می توان در افزایش ماده آلی خاک، حفظ مواد غذائی خاک (و در صورت استفاده از گیاهان تیره بقولات افزایش ازت خاک)، جلوگیری از فرسایش خاک و مبارزه با علفهای هرز خلاصه نمود. توجه به اهداف فوق روشن می سازد که کود سبز قبل از گیاهان وجینی در تناوب قرار می گیرد.

    8.کمپوست:

    کمپوست عبارت از بقایای گیاهی و حیوانی، زباله های شهری و یا لجن فاضلاب است که تحت شرایط پوسیدگی قرار گرفته باشند، بطوری که مواد سمی آنها از بین رفته، مواد پودر شده و فرم اولیه خود را از دست داده باشند. برای تهیه کمپوست می توان از بقایای چوب بریها‏، زباله شهری،‏ بقایای کشتارگاهها

    فواید استفاداز کمپوست:

    §در ایجاد کشاورزی پایدار مناسب است و از کاهش محصول جلوگیری کرده و باعث افزایش آن می‌گردد.

    §ذخیره کننده بزرگی از عناصرو آب بوده و به این ترتیب اعتماد و دلگرمی کشاورزان با استفاده از آن در مزارع بیشتر می‌شود و قابلیت ذخیره آب در خاک را افزایش می‌دهد.

    §باعث بهبودی ساختمان خاک شده و عملیات شخم را آسانتر می‌کند همچنین قابلیت ذخیره آب در خاک را افزایش می‌دهد.

    §هوموس و مواد آلی خاک را افزایش داده و بعضی از ویتامین‌ها، هورمونها و آنزیمهای مورد نیاز را تأمین می‌کند که این مواد نمی‌توانند بوسیله کودهای شیمیایی تأمین گردند. بنابراین درخاکهای با کمبود مواد آلی بسیار مفید و مناسب می‌باشد.

    انواع روش کود دهی:

    ·پخش سطحی

    نحوه ی کود دادن به روش پخش سطحی به این صورت است که در ناحیه ی آبچکان درخت بصورت نواری دور تا دور درخت پا بیل شود و خاک آن برگرداننده شود سپس کوددهی صورت می گیرد.

    در ناحیه ی آبچکان درخت روی سطح خاک پخش کرده سپس با خاک کاملاً مخلوط می گردد.چرا که در صورت بارندگی شسته شده و یا با بخار شدن از دسترس گیاه خارج می شود.علت اینکه در ناحیه آبچکان کوددهی صورت می گیرد این است که تمام ریشه هایی که فعال هستند و وظیفه ی جذب مواد غذایی را به عهده دارند در این قسمت قرار دارند.

    روش پخش سطحی روش خوبی است و هزینه کمی دارد ولی دارای معایبی است که شامل:

    1.احتمال دارد بعضی عناصر مثل فسفر – روی – منگنز در خاک تثبیت شده و گیاه نتواند ار آن استفاده کند و مشکلات جذب پیش بیاید به همین دلیل اگر این کودها به روش چالکود مصرف شوند خیلی نسبت به پخش سطحی خیلی بهتر است.

    2.پخش روان آب یا هرزآبهایی است که توسط بارندگی های شدید ایجاد می شود ، کودی که داده می شود توسط روان آب از دسترس گیاه خارج شده و مورد استفاده گیاه قرار نمی گیرد و وارد آبهای زیرزمینی شده و باعث تخریب محیط زیست می شود.

    3.در جاهایی که فاصله ی درختان خیلی زیاد است آفتاب خوری زیاد بوده و رشد علف هرز نیز صورت می گیرد وکود داده شده صرف تغذیه علف هرز شده و به شدت می تواند با درخت در جذب مواد غذایی رقابت داشته باشد.

    ·چالکود

    روش دیگر کوددهی روش جایگذاری و یا همان چالکود است که نسبت به پخش سطحی مزایای بیشتری دارد.بسته به اندازه درخت تعدادی چاله دور درخت حفر می کنیم که ابعاد آن 40*50 سانتی متر بوده و توسط کودهای شیمیایی و دامی (4 تا 5 کیلوگرم ) پر می شود.تعداد چاله ها 2 تا 5 عدد است. کود دامی بایستی کاملاً پوسیده باشد و زمان مناسب جهت کوددهی اواخر زمستان است. میزان توصیه شده ی کود دامی 20 تا 30 تن در هکتار بوده که بهتر است هر3 سال یکبار تکرار شود.

    ·روش نواری یا خطی

    این روش کوددهی معمولا در زراعت هایی که به شکل نواری انجام شده باشد، استفاده می شود. در این روش کود کشاورزی شیمیایی، به شکل نوار در یک طرف یا دو طرف ردیف بذور به فاصله ی دو تا پنج سانتی متر کنار و دو تا پنج سانتی متر عمیق تر از بذر قرار داده می شود. در روش نواری تثبیت کودهایی نظیر کود پتاس، کودهای فسفاته، پتاسیم دار و کودهای عناصر کم مصرف کاتیونی بویژه در خاک-های ریزبافت کاهش می یابد. علاوه بر این، در این روش در مقایسه با پخش سطحی، کود کشاورزی کمتری مصرف شده، علف های هرز نیز کمتر از کود استفاده می کنند. البته اگر فاصله ی کود تقویتی با بذر گیاه کمتر از حد لازم باشد، احتمال سوختگی گیاهچه وجود دارد. بعلاوه با توجه به حجم محدود کوددهی شده در خاک، حجم کمتری از خاک مورد استفاده ریشه قرار می گیرد و ریشه ها در اطراف ذرات کود کشاورزی گسترش می یابد. این روش بیشتر برای گیاهان ردیفی و در مورد عناصری که در خاک تثبیت می شود به کار گرفته می شود. در باغ ها نیز می توان از این روش به شکل خطی در کنار ردیف درختان یا نواری و دورتا دور تنه ی درخت و در فاصله ی نصف تنه ی درخت تا سایه انداز درخت استفاده کرد.

    ·روش تزریقی

    محلول آمونیاک و آمونیاک مایع از کودهائی هستند که در خاک تزریق می شوند و در حال حاضر، این کودها در ایران رواج زیادی ندارد. این دو کود را باید در آخرین مرحله تهیه بستر و حداقل 10 تا 15 روز قبل از کاشت در خاک مرطوب تزریق نمود تا نیتریفیکاسیون در آن ها کامل گردد . آمونیاک در خاک هائی کهPHآن ها بیش از 8 است از خاک فرار می کند. محلول های نیترات آمونیوم و اوره را نیز می توان قبل از کاشت در خاک تزریق نمود. تزریق محلول ها به فشار زیادی احتیاج ندارد، اما آمونیاک مایع باید تحت فشار تزریق شود. تزریق آمونیاک مایع در خاک هائی عملی است که بافت خاک ریز بوده و رطوبت آن کافی باشد، تا خاک به سهولت فشرده شده و آمونیاک در خاک محبوس گردد معمولا در خاك های سنگين اين روش كوددهي مناسب تر است و به اين منظور از دستگاه های ويژه ای استفاده می شود.

    ·روش پراکندن

    ر اين روش ، كود به طور يكنواخت در ســطح خاك پراكنده مي شود . عمل پراكندن كود با دســت يا با كودپاش یا هواپیما ، قبل و بعد از كشــت انجام مي گيرد . در پراكندن كود قبل از كشــت در آخرین مرحله از تهیه بستر بذر و پس از تسطیح انجام می گیرد و تقریبا در مورد تمام کودهای جامد عملی می باشد . پس از انکه کود را با وسائلی در سطح خاک پراکنده کردند آن را با ديسك يا كولتيواتور با خاك مخلوط مي كنند . در صورت پراكندن كود پس از كاشــت و سبز شــدن گياه بايد عمل آبياری انجام شود تا كود در آب حل شده ، وارد خاك گردد . كودهاي سرك در كشت هاي درهم معمولا به اين وسيله در خاك پخش مي شوند . در دیم کاری نیز از کود سرک استفاده می کنند، در اینصورت هنگامی کودپاشی می کنند که احتمال بارندگی بسیار زیاد باشد.

    ·روش کناری

    در اين روش كود را در كنار رديف های كشــت می ريزند. اين روش برای دادن كود سرك به گياهان وجينی در كشت های جوی- پشته ای به كار می رود . اين نوع كودريزی با دست و يا با دستگاه كودريز انجام می گيرد در اين روش زارعين خبره ابتدا شكافی سراسری در ســينه پشــته ايجاد كرده و كود را در آن به صورت نواری ريخته و شكاف را با خاك می پوشانند. انجام عمليات آبياری پس از كوددهی ضروری ست.

    ·کود پاشی همراه با آب آبیاری یا روش محلول پاشی در آب آبیاری:

    كودهــای محلول را در آب آبياری حل كرده ، با آبياری بارانی و يا قطره ای در سطح مزرعه توزيع می نمايند . بدين منظوری، مقدار جريان آب (دبی) را به نحوی تنظيم می نمايند كه در طول مدت آبياری تعيين شده هم نياز آبی گياه تامين شود و هم كود به مقدار توصيه شده توزيع گردد . در روش سنتی زارعين به صورت ابتكاری و بدون داشتن توصيه علمی كيســه كود ازته را در ميانه زمان آبياری در نهر آبياری قرار می دهند . تا كود به تدريج حل و در سطح مزرعه توزيع شود . دادن کود نیتروژنه (به صورت اوره) با آب آبیاری بسیار معمول است . با این روش می توان 20 تا 30 کیلوگرم نیتروژن را در هر بار آب آبیاری به خاک اضافه نمود و به این طریق تمام نیتروژن مورد نیاز محصول را به صورت سرک در فواصل زمانی مناسب و طی دوران رشد سریع در اختیار گیاه قرار داد.

    ·کودهی به روش محلول پاشی:

    اين روش بيشــتر در مورد كودهای ميكرو كاربرد دارد به اين منظور كود را در آب حل نموده ، روی برگ ها با محلول پاش ها می پاشند . محلولپاشی از طريق برگ از اهميت زيادی برخوردار است ولی بايستی توجه داشت بعلت وجود سلول های خاص در برگ ها ، محدوديت هايی در جذب يون ها وجود دارد ، زيرا وجود کوتيکول ها محدوديت هائی را برای جذب آب و املاح محلول در آن موجب می شود . هر چند عناصر اصلي از طريق برگ جذب می شود ولي میزان واقعی نیاز گیاه به این عناصر نمي تواند بطور کامل از طريق برگ جذب و تامین شود . محلولپاشی موقعی موثر خواهد بود که مواد غذايي به نحوي از طريق ريشه نتواند جذب گياه شود . اين موضوع بخصوص در مورد عناصر سنگين نظير آهن ، منگنز ، روی و مس صادق است . زيرا بعلت خصوصيات فيزيکی و شيميائي خاک اين عناصر بر روی ذرات خاک فيکس شده و بحالت غيرقابل جذب در می آيند در اين صورت محلولپاشی موثر خواهد بود . در بررسی های انجام شده معلوم شد که جذب اوره از طريق برگ و تبديل آن در گياه بخوبی صورت مي گیرد که مصرف آن در باغات معمول شده است . تغذیه برگی برخی از عناصر نظیر بور ، منگنز ، روی و آهن در خاک های آهکی کشور در مقایسه با مصرف خاکی مناسب تر است.

    نظر خود را بیان کنید
    بستن
    اپلیکیشن دیبای سبز
    دانلود از کافه بازار
    دانلود از گوکل پلی